نویسنده مقاله: هیوا شم، مدیر سایت www.Fluent-forever.ir، (یادگیری رایگان زبان انگلیسی به روش Fluent Forever)

نوشته شده برای سایت زبانشناس

زبان فارسی یک زبان هندو-اروپایی است که بعد از حمله اعراب تاثیر زیادی از زبان عربی پذیرفته است. الفبای فارسی شامل 32 حرف با رسم‌الخط عربی است و کلمات عربی زیادی دارد. این موضوع باعث شده که زبان فارسی ترکیب غیر متعارفی از دو ریشه بسیار متفاوت باشد.

فارسی زبانان به ویژه در مراحل اولیه، دشواری زیادی در یادگیری انگلیسی دارند. یکی از علل اصلی آن مربوط به رسم الخط لاتین آن است که برای فارسی زبانان نا آشناست. سایر زبان‌های ایرانی هم حدوداً وضعیت مشابهی دارند. اما تمرکز ما در این نوشته روی زبان فارسی خواهد بود.

فونولوژی یا آواشناسی

کلیات: صامت‌ها و مصوت‌ها

سیستم آواشناسی فارسی و انگلیسی از نظر محدوده صداها، الگوهای استرس و آهنگ، تفاوتهای قابل‌توجهی با هم دارند. زبان فارسی 32 صامت و فقط یازده مصوت (تکی و مرکب) دارد در حالیکه انگیسی 25 صامت و 16 صامت دارد.

بنابراین ما فارسی زبانان در ادراک و بیان تمام محدوده مصوتهای انگلیسی مشکلات جدی داریم. به علاوه سه صامت در انگلیسی وجود دارد که در فارسی حتی معادل نزدیک هم ندارند و صامت‌های متعددی داریم که ظاهراً بین این دو زبان مشترک هستند اما به شکلی متفاوت تلفظ می‌شوند.

بعضی از واج ها یا صداهای شکل بالا معادل دقیق یا معادل نزدیک در زبان فارسی دارند بنابراین در فهم و بیان آنها مشکل خاصی نخواهیم داشت هرچند ممکن است در مواردی مانند صدای /ر/ ابهام و اشتباه پیش بیاید.

اما به طور کلی مشکل اصلی ما، صداهای جدید هستند. در زیر به این موارد اشاره می‌کنیم:

خطاهای رایج تلفظ مصوتها

مصوت‌ها مصوت‌های زبان انگلیسی

رایج ترین خطاهای مربوط به مصوتها این موارد هستند:

  • صدای /I/ یا “ای کوتاه” در انگلیسی معمولاً توسط ما ایرانی‌ها عین “ای کشیده” تلفظ می‌شود. به عنوان مثال ما کلمات ship و sheep را به یک شکل تلفظ می‌کنیم.
  • صدای /ʌ/ یا “آی کوتاه” که معمولاً عین “آی بلند (ɑ)” یا حتی æ تلفظ می‌شود. به عنوان مثال ما کلمات not و nut یا but و bat را به یک شکل تلفظ می‌کنیم.
  • صدای /æ/ که گاهی شبیه به کسره یا /e/ تلفظ می‌شود. به عنوان مثال گاهی کلمات man و men را به یک شکل تلفظ می‌کنیم.
  • صدای / ʊ/ یا “اوو کوتاه” که معمولاً عین /u/ یا “اوو کشیده” تلفظ می‌شود. به عنوان مثال ما کلمات fool و full را به یک شکل تلفظ می‌کنیم.
  • صدای / ɔː / یا که معمولاً عین “آ” یا /ɑ/ تلفظ می‌شود. به عنوان مثال ما کلمات don و dawn را به یک شکل تلفظ می‌کنیم.
  • شووا یا /ə/ که غالباً به شکل مصوت استرس دار تلفظ می‌شود را /e/ تلفظ می‌کنیم. مثلاً کلمه above را ebav تلفظ می‌کنیم.
  • /ər/ یا / ɚ/ را مثلاً در کلمات teacher یا contractor بسته به املای آن به شکل or یا er تلفظ می‌کنیم.

توجه شود که تمام موارد فوق اشتباهات تلفظی رایج ما ایرانی ها هستند.

خطاهای رایج تلفظ صامتها

مصوت‌ها صامت‌‎های زبان انگلیسی

همان توضیحی که برای جدول مربوط به مصوتها دادیم، اینجا هم صادق است.

  • صامت θ (مثلاً در کلمه think) را /ث/ یا /ت/ تلفظ می‌کنیم و این باعث می‌شود که معنای کلمه عوض شود و با sin یا tin اشتباه گرفته شود.
  • صامت ð (مثلاً در کلمه this) را /ز/ یا /د/ تلفظ می‌کنیم که با کلمه dis اشتباه گرفته می‌شود.
  • صامت ŋ را به صورت n (مثلاً در کلمه think) ودر مواردی به صورت دو صامت n و g (thing) تلفظ می‌کنیم.
  • دو صامت v و w را گاهی به جای هم به کار می‌بریم. مثلاً very را wery تلفظ می‌کنیم که معنای کلمه را عوض می‌کند یا window را vindow تلفظ می‌کنیم.
  • دو حرف r و L در فارسی هم وجود دارند اما به شکل متفاوتی تلفظ می‌شوند. ما معمولاً به این تفاوت توجه نمی‌کنیم.

صامتهای پشت سر هم:

در زبان فارسی، هیچوقت در یک بخش یا سیلابس، دو صامت پشت سرهم نمی آید اما در انگلیسی اینگونه نیست به همین دلیل در مواردی مثل کلمه price که دو صامت p و r پشت سر هم آمده اند، هنگام تلفظ این کلمات ما به صورت ناخودآگاه تمایل داریم که یک مصوت بین این دو صامت قرار دهیم: perice

چند الگوی رایج که ما را از این نظر دچار مشکل می‌کند این موارد هستند:

bl, fl, pr, pl, gr, gl, thr, thw, sp ,st

مثال:

Place ➛ pelace

Ground ➛ geround

Glue ➛ gelue

در مورد st این مصوت اضافی در ابتدای جمله می‌آید: estart

البته به طور کلی، s در ابتدای جمله را به صورت es تلفظ می‌کنیم که اشتباه است. گاهی در مواردی که سه صامت پشت سر هم می‌آیند و صامت s اول آنهاست (s–) وضع بدتر هم می‌شود. به این صورت که دو مصوت /e/ بین این سه مصوت می‌آوریم:

Spray ➛ esperay

Straight ➛ esteright

Scream ➛ esceream

تاثیر املا روی تلفظ

در زبان فارسی رابطه بین گفتار و نوشتار به استثنای مصوت‌های فتحه، کسره و ضمه بسیار قوی است و این مزیت بزرگی برای یک زبان است. یعنی کلمات تقریباً همانطوری که نوشته می‌شوند، همانطور هم خوانده می‌شوند. به همین دلیل ما غالباً گرایش به این داریم که تمام حروف را همانطور که نوشته می‌شوند تلفظ کنیم.

اما در انگلیسی رابطه بین تلفظ و املای کلمات ضعیف است. به عنوان مثال صدای اوو کشیده (/u/) به دوازده شکل مختلف نوشته می‌شود:

food, dude, flu, flew, fruit, blue, to, shoe, move, tomb, group, through

استرس کلمات

در زبان فارسی، تمام بخش‌های یک کلمه را به صورت یکنواخت و با تاکید یکسان تلفظ می‌کنیم. در زبان‌هایی مانند فرانسوی و ژاپنی هم به همین شکل است.

اما در زبان انگلیسی یکی از سیلابس‌ها را با تاکید بیشتر تلفظ می‌کنیم. به این تاکید روی بخشی از کلمه، استرس کلمه می‌گویند.

اما استرس روی کلمات در انگلیسی غالباً غیرقابل پیش بینی هست به همین دلیل زبان‌آموزان ایرانی، مشکل زیادی با الگوهای استرس در انگلیسی دارند. مثلاً استرس کلمه ‘island روی سیلابس اول آن است و استرس de’velop روی سیلابس وسط آن است.

مشکل آنجا جدی تر می‌شود که با تغییر محل استرس، معنای کلمه عوض می‌شود مثلاً در con’tent و ‘content

شکل ضعیف استرس هم می‌تواند مشکل‌ساز می‌شود. در واقع استرس ضعیف در فارسی وجود ندارد اما در انگلیسی مصوت‌های یک سیلابسی که استرس روی آن نیست یا به صورت ضعیف تلفظ می‌شود یا تلفظ آن عوض می‌شود.

به همین دلیل ما این مصوت‌های ضعیف را حتی در یک سیلابس بدون استرس به صورت کامل تلفظ می‌کنیم به عنوان مثال Was را همیشه به صورت was تلفظ می‌کنیم در حالیکه گاهی wz (یا اگر بخواهیم درست تر بگوییم wəz) تلفظ می‌شود.

این مسئله گاهی منجر به مشکلاتی در ادراک و فهم شنیداری هم می‌شود.

کلمات پیوسته

ما در فارسی کلمات را حتی وقتی کاملاً به صورت پیوسته می‌آیند، کامل تلفظ می‌کنیم. مثلاً در کلمه کتابخانه، هم کلمه کتاب و هم کلمه خانه را کامل تلفظ می‌کنیم.

اما در انگلیسی، تلفظ کلمات تغییر می‌کند. به همین دلیل در مواردی مثل would you که به صورت wʊdʒə تلفظ می‌شود زیاد راحت نیستیم.

در برخی موارد مثل next street دو صدای آخر کلمه اول و اول کلمه بعدی ( در اینجا st ) به هم می‌رسند و ادغام می‌شوند و به صورت nextstreet تلفظ می‌شوند. ما ایرانی‌ها هنگام شنیدن و فهمیدن این موارد با مشکل روبرو می‌شویم.

در فارسی هنگام تلفظ هم چنین چیزی وجود ندارد و این نوع تلفظ برای ما تازگی دارد. به همین دلیل برای تلفظ کامل آن مجبوریم بین دو کلمه اندکی مکث کنیم و این مکث‌ها و بریده بریده صحبت کردن‌ها برای انگلیسی زبانان نا آشنا و نامتعارف به نظر می‌رسد.

حتی در مواردی این موضوع باعث تغییر معنی و مفهوم یک عبارت می‌شود:

[he lies] ➛ [heal eyes ]

[hiː laɪz] ➛ [hiːlaɪz]

[keep sticking] ➛ [keeps ticking ]

[kiːp ˈstɪkɪŋ] ➛ [kiːps ˈtʰɪkɪŋ]

در این بخش تمرکز ما روی تلفظ و دشواری‌هایی که ما ایرانی‌ها هنگام یادگیری زبان با آنها روبرو هستیم، بود.